Voorwaardelijke invrijheidstelling


De veroordeelde die een gevangenisstraf uitzit, kan na een zekere tijd vragen om zijn voorwaardelijke invrijheidstelling. Het huidige systeem van voorwaardelijke invrijheidstelling dateert van 1998 en is een uitloper van de affaire-Dutroux. Het oude systeem ging terug op een wet van 31 mei 1888, de 'wet-Lejeune'. Marc Dutroux werd in 1992 nog volgens die oude wet vrijgelaten. De wet-Lejeune is dan vervangen door de wet van 5 maart 1998 die een betere controle van het systeem toelaat, met name door de slachtoffers.

Een Commissie van Voorwaardelijke Invrijheidstelling is ingesteld in het rechtsgebied van elk hof van beroep. In het rechtsgebied van het hof van beroep van Brussel is er een Franstalige en een Nederlandstalige commissie. De commissie neemt kennis van het voorstel tot voorwaardelijke invrijheidstelling door de strafinrichting. Een voorwaardelijke invrijheidstelling kan volgens de wet van 5 maart 1998 alleen worden verleend, als tegelijk wordt voldaan aan de volgende voorwaarden:

1. 'de veroordeelde tot één of meer vrijheidsbenemende straffen moet:
   • a) hetzij één derde van deze straffen hebben ondergaan, voor zover de duur van het reeds ondergane gedeelte van de straffen meer dan drie maanden bedraagt;
   • b) hetzij, indien in het vonnis of in het arrest van veroordeling is vastgesteld dat de veroordeelde zich in staat van wettelijke herhaling bevond, twee derden van die straffen hebben ondergaan zonder dat de duur van de reeds ondergane straffen meer dan veertien jaar bedraagt en voor zover de duur van het reeds ondergane gedeelte van de straffen meer dan zes maanden bedraagt;
   • c) hetzij, in geval van een veroordeling tot een levenslange vrijheidsbenemende straf, tien jaar van deze straf hebben ondergaan, of, indien in het arrest van dergelijke veroordeling is vastgesteld dat de veroordeelde zich in staat van wettelijke herhaling bevond, veertien jaar;
2. de veroordeelde moet een reclasseringsplan kunnen voorleggen waaruit zijn bereidheid en inspanning tot reïntegratie in de samenleving blijkt; voor het opstellen van het reclasseringsplan wordt de veroordeelde bijgestaan door de bevoegde diensten;
3. er mogen geen contra-indicaties bestaan die een ernstig risico inhouden voor de maatschappij of die een hindernis vormen om de voorwaarden voor de sociale reïntegratie van de veroordeelde te vervullen. Deze tegenaanwijzingen hebben betrekking op:
   • a) de mogelijkheid tot reclassering van de veroordeelde;
   • b) de persoonlijkheid van de veroordeelde;
   • c) het gedrag van de veroordeelde tijdens de detentie;
   • d) het risico op het plegen van nieuwe strafbare feiten;
   • e) de houding van de veroordeelde tegenover de slachtoffers van de strafbare feiten waarvoor hij werd veroordeeld.'

De veroordeelde wordt onderworpen aan een maatschappelijk toezicht, dat wordt uitgeoefend door de diensten van de justitiehuizen. Zij staan in voor de controle op de naleving van de opgelegde voorwaarden, en moeten tevens de nodige begeleiding en steun verstrekken met het oog op de sociale reïntegratie.
In geval van herroeping van de voorwaardelijke invrijheidstelling, wordt de veroordeelde onmiddellijk opnieuw opgesloten om het nog overblijvende deel van zijn straf te ondergaan. Volgens dezelfde wet van 5 maart 1998, kan de voorwaardelijke invrijheidstelling door de commissie herroepen worden in de volgende gevallen:

1. 'wanneer gedurende de proeftijd de betrokkene beschuldigd is van nieuwe strafbare feiten of wanneer specifieke voorwaarden die bepaald waren in de beslissing van de commissie die de voorwaardelijke invrijheidstelling heeft toegestaan, niet zijn nageleefd;
2. wanneer is vastgesteld in een vorige veroordeling in kracht van gewijsde dat degene die voorwaardelijk in vrijheid werd gesteld, een misdaad of een wanbedrijf begaan heeft voor de einddatum van de proeftijd;
3. wanneer de commissie van oordeel is dat de veroordeelde de fysieke integriteit van derden ernstig in gevaar brengt en dat geen enkele andere adequate maatregel kan worden genomen.'