Het belang van het onderzoek


Elke gerechtelijke journalist erkent het belang van het onderzoek als een belangrijke beperking voor de vrijheid van informatie. Wie zou op het idee komen om in de krant te publiceren dat er een huiszoeking zal plaatshebben op een bepaalde plaats, of dat er een undercoveropdracht van de politie aan de gang is in een crimineel netwerk?

Het gerecht kan een journalist uitdrukkelijk vragen om tijdelijk af te zien van de bekendmaking van bepaalde onderzoeksinformatie, om met andere woorden een embargo in acht te nemen. De omzendbrief van de minister van Justitie en de procureurs-generaal van 30 april 1999 (zie hierboven, Deel 3) zegt het als volgt: een embargo is 'de afspraak om een tijdelijke stilte in acht te nemen, een uitstel van berichtgeving'. We herinneren eraan dat volgens de Raad voor Deontologie van de AVBB en volgens de nieuwe Vlaamse Raad voor de Journalistiek een verzoek om embargo moet worden gehonoreerd wanneer voldaan is aan de volgende voorwaarden:

• het is behoorlijk aangevraagd;
• het is inhoudelijk precies omschreven en gemotiveerd;
• het geldt voor alle media; in dit verband zullen redacties soms overleg plegen over een gevraagd embargo;
• het is beperkt in de tijd.

De embargo's die aan deze voorwaarden voldoen en waartegen geen expliciet verzet aangetekend werd, moeten behoorlijk worden nageleefd.

Op een dag vroeg de politie van Antwerpen een embargo in verband met de ontdekking van een lijk. De Raad voor Deontologie meende echter dat de vraag niet precies genoeg was. De woordvoerder van de politie had namelijk nagelaten te vermelden of het embargo voor de ontdekking op zich gold, of voor de identiteit van de teruggevonden persoon. De Raad voor Deontologie heeft dan ook gemeend dat een televisiezender die had bericht over de ontdekking zonder de identiteit van de persoon te vermelden, geen enkele fout beging (advies van 28 februari 2002).

In een ander dossier bekloeg het parket van Antwerpen zich over de publicatie van informatie over een observatie-opdracht van de politie. De Raad voor Deontologie stelde echter vast dat het parket helemaal geen embargo had gevraagd - en een embargo kan niet zomaar worden verondersteld. De Raad voor Deontologie voegde eraan toe dat 'dit natuurlijk niet verhindert dat de informatie de lopende politie-operatie niet in het gedrang mocht brengen of de betrokken politiemensen niet in gevaar mocht brengen. Hetgeen (in dit geval) niet is gebeurd.' (Advies van 28 februari 2002).

Recenter heeft de Vlaamse Raad voor de Journalistiek beslist dat een vraag van het parket van Antwerpen om een 'absoluut embargo' te respecteren in het kader van een gerechtelijk dossier niet aan de criteria voldeed, want deze aanvraag werd via het agentschap Belga heel laat ’s avonds verspreid en zonder meer uitleg (Advies van 12 juni 2003).

De Vlaamse Raad voor de Journalistiek vaardigde op 10 juli 2003 een algemene richtlijn uit over het omgaan met embargo's (zie hierboven Hoofdstuk 1).